LİMON AĞACI
Sanda TOLAN
Tarih Okunduİsrail-Filistin meselesi,bir Arap bir Yahudi ailenin hayatından kesitlerle ortaya konmuş.Avrupa’daki Yahudilerin uğradığı zulüm,Filistin’e göç etmek zorunda bırakılışları anlatılıyor.Dalia da küçük bir çocukken Bulgaristan’dan Ramallah’a geliyor.Öte yandan Khairi ailesinin bölgedeki nüfusu Ahmed’in olayların merkezindeki evi yapışı,5-6 kızdan sonra bir oğlunun oluşu,Beşir…anlatılmaktadır.1930’lu yıllarda bölgede İngilizlerin hakimiyeti söz konusu,planlı olarak Yahudiler bölgeye taşınıyor.İsrail Araplarla yaptığı savaşı kazanıyor ve pek çok bölgedeki Araplar yerlerini terk etmek zorunda bırakılıyor.İşte bu evlerden birine Dalia ve ailesi yerleşiyor.Yıllar sonra Beşir ve iki kuzeni topraklarına geri dönüyor ve çocukluklarının geçtiği evleri görmek istiyorlar.Birine çaldıkları kapı sert bir şekilde yüzlerine kapanıyor,öbür kuzenin evi okul olmuş,idareciler gezmelerine izin veriyorlar,Beşir de evinin kapısını çaldığında Dalia tarafından hoş bir şekilde buyur ediliyor içeri ve aralarında otuz kırk sürecek bir dostluğun temelleri böylece atılmış oluyor. Aynı anda FKÖ ve Yaser Arafat’ın ortaya çıkışı,HAMAS’ın kuruluşu,İsrail’le yürütülen görüşmelerde Filistin için mücadele eden grupların birbirleriyle sürtüşmeleri,diğer Arap devletlerinin Filistin meselesinden nemalanmaya çalışmalarını da görüyoruz. İsrail’in yayılımcı politikası karşısında Filistinlilerin misilleme amacıyla gerçekleştirdikleri saldırılar,İsrail’in bunlara sert şekilde cevapları da canlı bir şekilde verilmiş.Bu bombalı saldırılarının birinin sorumlusu olarak Beşir tutuklanıyor ve 15 yıl boyunca hapis hayatı yaşıyor,serbest kaldıktan bir müddet sonra da sürgün ediliyor.Bu arada kendinin ve Dalia’nın çocukluklarının geçtiği ev,ikisinin aldığı bir kararla Arap ve Yahudi çocukların beraber bakılacakları bir kreşe dönüştürülüyor.Evin bahçesinde Beşir’in babası Ahmed’in diktiği bir limon ağacı vardır.O ağaç toprak sevgisinin,yurt özleminin bir sembolü olarak karşımıza çıkmaktadır ve kurumuştur artık; bir bayram günü bahçeye Arap ve Yahudi çocukları yeni limon ağaçları dikmiştir.Roman,iki ulusun kardeşçe belirlenen sınırlar içerisinde yaşayacakları umuduyla biter.
1967 yılının yaz aylarında, Altı Gün Savaşı’ndan uzak olmayan bir tarihte, genç bir Filistinli adam ve iki arkadaşı İsrail’in Ramla kasabasına giderler. Onlar kuzendir ve yaklaşık yirmi yıl önce ailelerinin terk etmek zorunda kaldığı, çocukluklarının geçtiği evi görmek isterler. Bir kuzenin yüzüne kapı kapanır, diğerinin ailesinin evi okula dönüştürülmüştür fakat öbür kuzen olan Bashir, kendisini içeri davet eden Dalia tarafından karşılanır. Bir Arap ve bir Yahudi ailesinin ilişkilerinin başlangıç noktası budur. Bashir babasının dikmiş olduğu limon ağacında bir sahipsizlik ve işgal duyguları içinde olur. 1948 yılında küçük bir çocuk iken Bulgaristan’dan kaçak olarak gelmiş olan Dalia Soykırım tarafından yok edilen bir umut ışığı görür. Onlar kaçınılmaz olarak kendi yazgılarını yaşamışlardır ve bu İsrail-Filistin tarihinin bir küçük evrenini oluşturmaktadır. İki genç insanın başlattığı diyalog bölgenin barış umudunu ortaya koymaktadır. Limon ağacı simgesel olarak bölgede huzurun mümkün olduğunu anlatmaktadır. Olağanüstü bir öykü ve kurgusal olmayan bir anlatıma sahip olarak sizi saracak. -Sunday Times- Dalia ve Bashir’in zorluklarla dolu arkadaşlıklarını izleyerek, okuyucular dünyanın en inatçı çatışmasının birinci elden deneyimini yaşayacaklar. -Publishers Weekly- Hiçbir kitap daha zorlayıcı olamaz… ve bu kitap kesinlikle bu yıl okuyacağınız en iyi kurgu-olmayan çalışma olacak.” -Christian Science Monitor- Yüzyılın yarısı boyunca İsrail-Filistin çatışmasının öyküsünü taşıyan tek bir ağaç varsa, o budur… Sandy Tolan bu ağacı bulmuştur ve onun aracılığıyla iki halkın acı ve tutkusunu gözler önüne sermiştir.” -Milwavkee Journal Sentinel-
- Okunma Tarihi
- 1.07.2013