FELATUN BEY İLE RAKIM EFENDİ

Mustafa Meraki Efendi evlidir. Bir kızı, bir oğlu vardır. Oldukça zengindir. Alafrangalığa özenir. Bunu da çocuklarını temiz ve şık giydirmekle başardığına inanır. Fakat, eğitimlerine gereken önemi vermez. Çocukların öğrendikleri her şey yüzeyde kalır. Oğlu Felatun Bey de babasma benzer. O da yarı buçuk Fransızcasıyla, şık giyimiyle, yabancı aileler arasında bulunmakla, lüks eğlence yerlerine gitmekle batılılaştığını sanır. Öte yandan, Rakım Efendi bir kavasın oğludur. Küçükken babası ölür. Kendisini annesi ile dadısı Fedai büyütür. Annesi de ölünce, büsbütün dadının eline kalır. Fedai hizmetçilik yaparak, şuna buna çamaşır yıkayarak onu büyütür. Verdiği terbiye Rakım’ın ciddi, sorumluluğunu bilen, ekmeğini taştan çıkaran bir insan olmasını sağlar. Ayrıca, Rakım da kendi kendini yetiştirir. Fransızca öğrenir. Bir dairede katiplik yapmaya başlar. İşine olan bağlılığı, çevresine olan saygısı kısa zamanda yükselmesine yardım eder. Boş zamanlarında yabancı ailelere Türkçe dersleri verir. Felatun Bey ise zamanını eğlence ve içki evlerinde geçirir. Babası onu bir daireye katip olarak yerleştirmiştir, ama o haftada ancak bir gün işe gidebilir. Saatleri doludur. Her gün terzileri, ayakkabıcıları dolaşır. Tanıdıklarını ziyaret eder. Bir gün babası ölür. Felatun Bey’e yüklü bir miras kalır. Bu arada İtalyan olan bir oyuncu kadınla tanışır. Parasını onunla har vurup harman savurur. Kısa zamanda servetini bitirir. Borçlular kapıya dayanınca şaşkına döner. Neyse ki bir baba dostu yardımına koşar. Ona uzak bir şehirde iş bulur. Felatun Bey, utanç ve pişmanlık içinde, gizlice İstanbul’dan ayrılır. Rakım Efendi durmadan çalışır. Düzenli ve tutumludur. Kazandığı parayı hak etmek ister. Bir gün evine küçük bir cariye alır. Canan’ı gücü yettiğince eğitir. Müzik dersleri verir, yabancı dil öğretir. Evdeki dadı da ona ev işlerini gösterir. Küçük cariye yavaş yavaş büyür, güzel bir kız olur. Rakım Efendi Canan’ın kendisini sevdiğini anlar. O da ona karşı duygusuz değildir. Sonunda evlenirler. Çektikleri sıkıntılar kısa zamanda mutluluğa dönüşür.