ZAMANIN KISA TARİHİ

İngiliz fizikçi ve yazar Stephen William Hawking zorlu yaşamına rağmen Nereden geldik? Evren neden bu biçimde? Gibi sorulardan yola çıkarak araştırdığı çalışmalarını toplayarak Zamanın Kısa Tarihi adlı kitabını oluşturmuştur. Kitabın bazı bölümlerini anlayabilmekte zorluk çekilse de birçok soruya cevap bularak evrene dair birçok konuya değinmiştir. Evrenin ya ezelden beri hiç değişmeyen bir durumda var olduğu ya da geçmişte sonlu bir zaman içerisinde hemen hemen bugün gözlemlediğimiz biçimiyle yaratılmış olduğu genel kabul görmüştür. Bunun nedeni, kısmen insanların ezeli ve ebedi doğrulara inanma eğiliminde olması, kısmen de kendiler yaşlanıp ölecek olsalar bile evrenin sonsuz ve değişmez kalacağı düşüncesinde buldukları rahatlama hissine bağlanmıştır. Evren daima var olmuş olsun ya da olmasın, zaman önceden beri daima vardır. Evrenin başlangıcından önce zaman kavramının bir anlamı yoktur. Bunu ilk olarak Aziz Augustinus vurgulamıştır. Ona sorulur : ‘’Tanrı evreni yaratmadan önce ne yapıyordu?’’ Augustinus şu yanıtı vermez: ‘’Bu tip sorular soran insanlar için cehennemi hazırlıyordu.’’ Bunun yerine zamanın Tanrı’nın yarattığı evreni bir mülkü olduğunu ve evrenin başlangıcından önce zamanında var olmadığını söyler. Bu sorunun gerçek cevabının metafiziğin ve din biliminin alanına girdiği ifade edilir. Günümüzde bilim insanlarının evreni iki temel kısmi kuramla açıkladığı anlatılır. Genel görelilik kuramı ve kuantum mekaniği. Her ikisinin de 20. yy.’ın ilk yarısının büyük entelektüel başarıları arasında yer aldığı belirlenmiştir. Ancak yine de yazar, bu iki kuramın birbirleri ile tutarsız olduğu, başka bir ifade ile her ikisinin birden doğru olmadığının bilindiğini söyler. Bugün fizikteki en hummalı faaliyetlerden biri ve bu kitabın da ana konusu, iki kuramı birleştiren yeni bir kuram, bir kuantum kütle çekim kuramı bulma yönündeki arayıştır. Çünkü evrenin gelişigüzel olmadığına ve ona belli yasaların hükmettiğine inanıyor, eninde sonunda kısmi kuramları birleştirerek evrendeki her şeyi açıklayacak tam birleşik bir kurama ulaşmak durumunda kalacakları anlamına geliyordur. Zamanın Kısa Tarihi kitabının Uzay ve Zaman bölümünde; Aristoteles ile Galileo ve Newton’ın fikirleri arasındaki farklılık, Aristoteles’in cisimlerin belli bir kuvvet veya itki tarafından hareket ettirilmedikçe eylemsizlik durumunda kalmayı tercih ettiklerine inanmasıydı. Bu bakışla dünyanın da hareketsiz olduğu düşüncesindeydi. Ancak Newton’ın yasalarından çıkan sonuç, özel bir eylemsizlik standardının var olmamasıydı. Mutlak eylemsizlik, mutlak zaman ve Aristo ile Newton arasındaki konulara bu bölümde yer verilmektedir. Aynı zamanda Nobel fizik ödülüne layık görülen ilk Amerikalı Albert Michelson’ın ve Edward Morley’in gerçekleştirdiği deneye de değinilir. Dünyanın hareket yönündeki ışık hızı ile dünyanın hareketine dik açılardaki ışık hızını karşılaştırırlar. Büyük bir şaşkınlıkla her ikisinin de aynı olduğu sonucuna ulaşırlar. Zamanın uzaydan tamamıyla ayrı ve bağımsız olmadığını, onunla birleşerek uzayzaman denilen bir nesneyi biçimlendirdiğini kabul eden Hawking çoğu açıklamasını şekillerle de anlatmıştır. Einstein’ın uzayzamanı kapsayan Genel Görelilik Kuramının, Büyük Patlama ile başlayıp kara deliklerle sonlandığını gösteren yine Stephen Hawking’dir. Büyük Patlama ile ilgili teorem sırasında Hawking kendi hayatına da değinmiştir. O dönem doktora tezini tamamlamak için konu arayışında olan bir araştırma görevlisi idi. İki yıl öncesinde kendisine ALS teşhisi konmuş ve sadece bir ya da iki yıl yaşayabileceği söylenmişti. Bu koşullar altında doktora derecesi peşinde koşmak ona anlamsız gelirken aslında öleceğini de kabul etmişti. Ancak iki yıl geçmesine rağmen durumu çokta kötüleşmemişti hatta Jane Wilde’la nişanlanmıştı. Sadece evlenebilmesi için bir işe ve bunun içinde doktora derecesine ihtiyacı vardı. Penrose’un Büyük Patlama ile ilgili teoremini okumuş ve kendi bulduklarını kanıtlamak için kullanmıştı. Sonucunda birlikte gerçekleştirdikleri çalışmanın devamına birçok itiraz gelse de çalışmaları genel kabul gördü. Hawking bugün sesini yitirmiş, koltuğuna yerleştirilmiş, yazıları sese dönüştürülebilen bilgisayarı sayesinde insanlarla iletişim kurabilse de bir fenomen haline gelen ve milyonlarca satan bu kitabı ile bilim dünyasında da rekor kırmıştır. Özellikle fizik sevenler için anlamlı hatta eğlenceli bir kitap olan Zamanın Kısa Tarihi’nde; evren betimlemeleri, uzay ve zaman, genişleyen evren, belirsizlik ilkesi, kara delikler, evrenin kökeni ve kaderi, zaman oku, solucan delikleri ve zaman yolculuğu, fiziğin birleştirilmesi gibi başlıklarla akıcı ve eğlenceli üslupta etkileyici konularla karşılaşmak mümkündür.