DUYGULARIN DİLİ

Edison ; “En büyük icat ottur, bizim yaptığımız icat ve keşifler mevcudu göstermektedir.” Dünya olarak daha varlıklıyız ama daha mutlu değiliz. Tüketerek mutlu olmaya çalışan batının paylaşarak mutlu olmaya çalaışan doğudan alması gereken dersler var. Duygular soyut değildir. Duyguların aktarılması, düşünce bilgisinin duygu bilgisine dönüşmesi için zihinsel malzemeler gerektiğini gösteriyor. Bu malzemelerde serotonin, noradrenalin, dopamin gibi kimsallar, hormonlar ve enzimlerdir. Empatinin zayıfladığı durumlarda başkalarının yaşadığı acı, mutsuzluk vb gibi psikolojik ihtiyaçlar anlaşılamaz. Bencillik ve benmerkezcilik başlar. Tutkularımızı, düşüncelerimizi, değerlerimizi ve yaşamı iyi yönetmek gerçekte bilge olmaktır. İki ahlaki tavra ihtiyacımız var: kendine hakim olmak ve şefkat göstermek. Mantıksal zekilerin akademik başarıları güçlüyken, duygusal zekilerin hayat başarıları, evlilikleri ve arkadaş ilişkileri daha iyidir. Beynimiz duygu, düşünce ve davranışlarımızın oluşmasında aracılıkmı yoksa kaynaklıkmı yapıyor ? Duygular dürtüsel ve psikolojik olmak üzere iki çeşittir. Beyin ne konuda düşünürse düşünsün, bunu belli kalıplar yardımıyla yapar. Beyinde düşünce, duygu kalıbı ve bedensel durum kategorileri vardır. Ondan sonra hedef belirleme, karar verme, harekete geçme ve onu sürdürme süreçleri gelir. Mesela birisiyle konuşma isteği düşünce, o kişiye karşı his ise duygu kalıbı ile olur. Beynin sol kısmı iradeyi mantıksal olarak kullanır. Benmerkezcidir ve daha çok somut olarak çalışır. Sol beyin, rasyonel ve stratejik düşünceler üretip uzun vadeli planlar yapar. “Eğer” ve “fakat” sözlerini çok kullanır. Sağ beyin ise duygusaldır. Sıcaklık ve yakınlığa önem verir. Daha yuvarlak düşünür. En çok ürettiği kelimeler “hemen” ve “şimdi” dir. Acelecidir, bunun sebebi ise gelecekle ilgilenmesidir. Sol beyin eril, sağ beyin dişildir. Ön beyin akılla duyguyu birleştiren alandır. Ön beyni gelişmiş olan mantık ile duygu dengesini iyi sağlar. Hem analitik hemde duygusal düşünür. Bilginin kişide alışkanlık ve kişilik haline dönüşmesi için 6 aylık bir süre şarttır. Yanlış bir düşünceyi veya duyguyu değiştirmek için onu yeniden inşa etmek gerekir. Sağ beyin sempatik ön beyin empatiktir. Empati; muhatabını duygusal manada anlamakla birlikte, bunun içine mantık katmayıda ifade eder. Karşıdakini anlamakla birlikte, bildiği doğrular ile hareket etmektir empati. Gage vakası. Sol beyin görüş, sağ beyin emir bildirir, ön beyin ise kendi görüşünü karşı tarafa memnuniyet duygusu ile benimsetir. Sol beyin kanunları, sağ beyin otoriteyi, ön beyin insanları sever. Ayrık beyinler aynı anda farklı düşünebiliyor. Üç temel duygu öbeği vardır; sevgi, korku ve güven. İrade, bir şeyin düşünce boyutunda doğru olduğuna inanmaktır. Düşünceye birazda duygu katınca inanç haline gelir. Şans, akılla fırsatın kesiştiği noktadır. Acı, insanı değişime götürür. İnsan, üzüntü duygusunu dönüşüm için kullanmayı başarabilir. İnsanın iyi kişilik özelliklerine sahip olabilmesi için belli düşünce, duygu ve davranış kalıplarını kimyasal harflerle beynine yazmalı ve tekrar ederek pekiştirmesi gerekir. Beyaz=Saflık, Kırmızı=Sevgi, Sarı=Korku, Mavi=Güven+Sınırsızlık, Siyah=Korku anlamlarına gelir. Sevgi ve ümit sevgiyi arttırıcı etki yapar. Sevgi içten ve samimi olmalı ve devamlı beslenmesi gerekir. Otistik çocuklarda duygu gelişmemiştir. Reklamcılar tanıtım yaparken sevdirmeye çalışırlar ve bunu başardıklarında iletişim ortaya çıkar. Bir davranışı benimsmek için o davranışın sevilebilir hale gelmesi gerekir. Evlilikte sevgi önce eşe odaklıdır. Sonra erkeğinki işe kadınınkide çoçuklara olur. İyi bir evlilik için sevgi dağılımını iyi yapmak gerekir. Sevmeyi öğrenmeli ve sevgimizi arttırmalıyız. İnsan sevdikçe sevilir ve mutlu olur. Sevgi ile güvenin artırılması karşı tarafada güven duygusunu artırır. Önyargı ve kıyas güveni azaltır. “Söz büyüdür.” Gönüllü itaat sevgiye, gönülsüz itaat korkuya dayalıdır. İstemeden sunulan itaatte korku nesnesi ortadan kalktığında bağlılıkta biter. Söze uymayı sağlayan asıl unsur sevgidir. Kendine güveni olan kişiler hayal kırıklığına uğradıkları zaman yıkılmaz ve her vakit iyi düşünmeyi başarabilirler. Çocuk eğitiminde güvenin sağlam olmasını istiyorsak taktiri kural, tenkiti yani eleştiriyi istisna olarak kullanmak doğru olacaktır. Depresyon hastalarına iç ve dış dünyayı algılama, gelecek hakkında lumlu düşünme eğitimi verilir. Ümit önemlidir. 67 yaşında Edison’un atölyesi yanar ve tek söylediği “şimdiye kadar yaptığım hatalar yandı” olmuştur ve üç hafta sonra yeni bir icat yapmıştır. Komutan bindebir ihtimalle dahi olsa savaşı kaybedeceği fikrine kapılırsa mağlup olur. Yenilmek gibi bir seçeneği asla düşünmemelidirki mücadele edebilsin. Kızgın olan kişiye sevecenlikle yaklaştığımızda kendimizde değil ama karşı tarafın duygu parametrelerinde iyileşme gözlemleyebiliriz. Şefkat, merhamet duygusunun olgunlaştırılmış halidir ve bir adım ilerisidir. Çocukların empatiyi öğrenmesi konusunda annelerin yaptıkları yaygın bir hata vardır. Anne ağlayan çocuğu kucağına alarak susturmaya çalışır, böylece o sırada diğer kardeşin ağlayan çocuğa yardım etmekle öğreneceği dayanışmayı bozmuş olur. Yüz kasları kasılınca kan dolaşımı yavaşlar ve yüzün bu bölgesindeki kan soğur. Soğumayla birlikte beyin sapının sıcaklığı azaldığından beyindeki serotonin maddesinin miktarı artar. Gülümsemek beyindeki kimyasal reaksiyonların tetiklenmesini sağladığı için insanın mutlu olmasına yardım eder. Abartılı giyinen, dikkat çekici davranışlarda bulunan insanlar aslında sevgi ve ilgi ihtiyacı olan kişilerdir. Eğer insanın hataları %50’ nin altında ise bunlar telafi edilebilir. Sorumluluk duygusu amaca yöneltir ama ayrıntılarla nekadar ilgilenmemiz gerektiği amaca bağlıdır. Korku zihni felce uğratır. Bu histen yararlanıldığında insan kendini korumaya yönelik savunma silahlarını geliştirir. Duygularını çok kullanan insanlar en ufak bir eleştiriyi bile kendilerine haksız saldırı olarak nitelendirirler. Aşırı duygusallık karşı tarafın niyetini görmeye engel bir durumdur. Sabrı için lokum testi; 1 lokum veya 2 lokum... Sabır ümit duygusu ile yaşama sevincinden beslenen bir histir. Dolayısıyla ümidi olanın sabrıda vardır. Geçmişte bazı filozoflar taşın üzerine “Bugün” yazarak odalarına koyarlardı. Geçmiş ve geleceğe takılmamak için anı yaşamak için. -- Olumsuz Duygular – Bencillik mutluluğun en büyük düşmanıdır. Zira mutluluğun önündeki en büyük engel insanın kendini merkeze alarak yaşamasıdır. İnsan aslında hayal ettiğine aşıktır. Sonra ona yakın olupta zihindeki hayali, aşık olduğu kişide görmediği zaman, duyduğu sevgi nefrete dönüşebilir. Aslında karşısında duran gerçek kişiyi değil, kafasındaki imgeyi seviyordur. Buna benzer bir şekilde bencil aşıkta, aşık olduğu kişide kendi öz çıkarını seviyordur. Hayvanların yaşayabilmesi için biyolojik/fizyolojik bütünlüğünü koruması yeterlidir. Ama insanların hem biyolojik hemde psikolojik bütünlüğünü koruması gereklidir. Bencil insana yaptığı yanlışı anlatmanın en güzel yolu, davranışının kendi menfaatine zarar verdiğini söylemektir. Kibirli insanlar genellikle akıllı ve yetenekli kimselerdir ama empati yoksunudurlar. Çok samimi ilişkilerde utanma duygusu azalır. Çünkü insan yakınlık duyduğu kimsenin yanında kendini rahat hisseder. Utanma kaybedilmemelidir. Sevgi + Utanma = Saygı Şüphe, kaygı ve korkuyu artıran bir duygudur. Bu duyg eğer olumlu yorumlanırsa insana faydalı olur. Şüphe duygusunu yoğun olarak yaşayan kişilerin başlıca vasıflarından birisi alıngan olmalarıdır. Şüphe duygusu psikolojik hastalıklar içinde en çok paranoid bozukluk denilen rahatsızlıkta görülür. Paranoid kişilik özelliklerini gösterenler, kuşkucu, güvensiz ve alıngandırlar. *** Öfke kısa süreli delilik olarak tanımlanmaktadır. Yüzünü kızartan öfke, kişinin kızgın olduğu taraf için daha teehlikesizdir, ancak insanın uzun sürede kazandığı saygınlığa zarar verebilir. Öfke uzun sürdüğünde beyin zehirli kimyasalları salgılamaya devam edeceğinden damarlar büzülür ve hipertansiyon oluşur. Enerji kaynakları kana karışarak kolesterol ve şekerin yükselmesine sebep olur. Öfke kontrolü için “ Dur-Düşün-Tepki Ver ” kuralı uygulanabilir. Öfke sonrasında kendimizden değil davranışımızdan nefret etmeliyiz. Öfkeyi telafi etmek için, kendini kızdıran kişinin niyetini sorgulamaktır. Öfkeyi dindirmede en önemli yöntem durumu hızla sorgulamaktır. “ Eğer böyle devam edersem sonunda ne olur ? ” diye sormak mantığın devre dışı kalmasını önler. Öfkeli insanın kızgınlığının arka plandaki duygularını bulmak ve bahane bulmadan özür dilemek ve incitiğini farkettirmek... Distimik bozukluk – 192